Chào các bạn thân yêu của Mười Nhạc Cụ!
Khi đang say sưa tập luyện, bỗng nghe một tiếng “tách” nhỏ và thấy một sợi lông vĩ đứt ra, lòng thòng bay phất phơ, chắc hẳn nhiều bạn mới chơi sẽ giật mình lo lắng. “Liệu cây vĩ của mình có bị hỏng không? Tại sao lại đứt được nhỉ? Có cần đi thay ngay không?”
Hiện tượng đứt lông vĩ là điều vô cùng bình thường trong quá trình chơi Violin. Tuy nhiên, đứt bao nhiêu là bình thường và đứt do nguyên nhân nào thì lại là chuyện cần phải bàn. Hãy cùng Mười Nhạc Cụ tìm hiểu chi tiết từ A-Z để bạn không còn hoang mang nhé!
1. TẠI SAO LÔNG VĨ VIOLIN LẠI BỊ ĐỨT?
Lông vĩ Violin chất lượng cao thường được làm từ lông đuôi ngựa thật. Vì là chất liệu tự nhiên, chúng có giới hạn chịu lực và chịu mài mòn nhất định. Dưới đây là những lý do phổ biến khiến lông vĩ “rời đội hình”
Ma sát tự nhiên khi chơi đàn: Đây là lý do phổ biến nhất. Khi bạn thực hiện các kỹ thuật mạnh mẽ như nhấn vĩ, nhảy vĩ hay giật vĩ, sự va quẹt liên tục giữa dây đàn kim loại sắc bén và lông vĩ sẽ làm sợi lông bị mài mòn, mỏng dần rồi đứt.
Căng vĩ quá tay: Nếu bạn vặn chiếc ốc ở đuôi vĩ quá chặt khiến thanh gỗ thẳng tuột, sợi lông vĩ sẽ bị kéo căng quá mức chịu đựng. Chỉ cần một lực nhấn nhẹ khi đàn cũng có thể làm đứt vài sợi cùng lúc.
Lông vĩ đã quá cũ: Theo thời gian, lông đuôi ngựa sẽ bị khô, giòn và mất đi độ dẻo dai. Lúc này, chúng rất dễ tự gãy rụng dù bạn không chơi mạnh.
“Kẻ thù” côn trùng (Bọ ăn lông vĩ): Nếu bạn cất đàn trong hộp lâu ngày ở nơi ẩm thấp mà không sử dụng, một loài bọ nhỏ có tên là Carpet Beetle (bọ thảm) có thể trú ngụ trong nhung hộp đàn và gặm nhấm lông vĩ của bạn.
2. ĐỨT LÔNG VĨ CÓ ẢNH HƯỞNG GÌ ĐẾN ĐÀN VÀ TIẾNG ĐÀN KHÔNG?
Câu trả lời là: Tùy thuộc vào số lượng sợi bị đứt.
Nếu chỉ đứt 1 – 2 sợi đơn lẻ: Hoàn toàn KHÔNG ảnh hưởng gì đến chất lượng âm thanh hay cây đàn của bạn. Một cây vĩ tiêu chuẩn có khoảng 150 – 200 sợi lông đuôi ngựa, rụng vài sợi không làm suy giảm công năng của vĩ.
Nếu đứt quá nhiều (Khoảng 1/4 đến 1/3 tổng số lông vĩ)
Ảnh hưởng đến âm thanh: Lượng ma sát giảm đi rõ rệt, tiếng đàn nghe sẽ bị yếu, mỏng và không còn độ bám chắc trên dây.
Nguy cơ làm cong vẹo vĩ: Lông vĩ thường bị đứt nhiều ở một bên (thường là bên viền vĩ tiếp xúc với dây đàn trước). Khi một bên bị thiếu hụt lông, lực kéo lên thân vĩ sẽ bị lệch. Áp lực không đều này lâu ngày sẽ uốn cong thanh gỗ lệch sang một bên, làm hỏng form vĩ.
MẸO XỬ LÝ KHI ĐỨT LÔNG VĨ: Tuyệt đối không được dùng tay giật phựt sợi lông đứt ra. Việc giật mạnh có thể làm lỏng mối nút buộc lông ở đầu vĩ hoặc gốc vĩ, khiến các sợi lông khác bị tuột ra theo. Hãy dùng một chiếc kéo nhỏ, bấm sát tận gốc sợi lông bị đứt một cách nhẹ nhàng.
3. LÚC NÀO LÀ “THỜI ĐIỂM VÀNG” BẠN CẦN THAY LÔNG VĨ MỚI?
Rất nhiều bạn lầm tưởng rằng “chừng nào lông vĩ chưa đứt hết thì chưa cần thay”. Thực tế, lông vĩ cần được thay định kỳ ngay cả khi nó không đứt sợi nào. Hãy đưa vĩ đi thay lông khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
Lông vĩ bị mất độ bám (Dù đã bôi nhiều nhựa thông): Trên bề mặt sợi lông ngựa có các vảy biểu bì nhỏ li ti giúp giữ nhựa thông. Sau khoảng 6 – 12 tháng sử dụng, các vảy này bị mài mòn nhẵn thín. Lúc này, vĩ sẽ bị trơn tuột, bạn bôi bao nhiêu nhựa thông cũng bị bay ra hết và tiếng đàn nghe rất xịt.
Lông vĩ bị đổi màu, ố vàng hoặc chuyển sang màu đen: Khu vực gốc vĩ gần tay cầm thường bị tích tụ mồ hôi, dầu từ da tay và bụi bẩn bám vào, chuyển sang màu đen bẩn. Lớp bẩn này làm mất hoàn toàn khả năng bám dây của vĩ.
Lông vĩ bị giãn quá mức: Khi độ ẩm thời tiết thay đổi hoặc vĩ quá cũ, lông vĩ bị giãn dài ra. Dù bạn đã vặn ốc đuôi vĩ hết cỡ nhưng lông vĩ vẫn trùng, không căng lên được để chơi.
Vĩ bị đứt quá nhiều lông một bên: Như đã phân tích ở trên, hãy đi thay lông ngay để cứu cây vĩ trước khi thanh gỗ bị uốn cong vẹo.
Bao lâu nên thay lông vĩ một lần?
Người mới tập / Chơi giải trí: Nên thay 1 năm một lần để đảm bảo cảm giác kéo vĩ tốt nhất.
Học sinh chuyên nghiệp / Người tập nhiều (Trên 2 tiếng/ngày): Nên thay từ 6 tháng một lần.
LỜI KẾT
Hãy xem việc đứt một vài sợi lông vĩ như một minh chứng cho sự chăm chỉ luyện tập của bạn! Đừng quá lo lắng, chỉ cần dùng kéo cắt gọn gàng và chú ý thời gian để thay một bộ lông vĩ mới thật chất lượng.
Để lại một bình luận