Chào các bạn yêu khám phá âm nhạc của Mười Nhạc Cụ!
Nếu bạn từng bước vào một nhà hát giao hưởng, bạn sẽ chứng kiến một điều vô cùng phi lý: Một nghệ sĩ ôm cây đàn Violin dài vỏn vẹn 60cm, nặng chưa tới 500 gram, nhưng âm thanh réo rắt của nó lại có thể bay vút qua dàn nhạc hàng chục người, lấp đầy toàn bộ khán phòng rộng lớn sức chứa hàng ngàn khán giả mà hoàn toàn không cần cắm điện hay dùng loa mic.
Tại sao một nhạc cụ bé hạt tiêu như vậy lại sở hữu thứ âm lượng “khủng long” đến thế? Sự thật là, cây đàn Violin chính là một cỗ máy khuếch đại âm thanh cơ học hoàn hảo nhất mà con người từng chế tạo ra. Hãy cùng Mười Nhạc Cụ “giải phẫu” hệ thống loa 3D kỳ diệu này nhé!
1. SỰ THẬT BẤT NGỜ: DÂY ĐÀN… KHÔNG HỀ KÊU TO
Nhiều người nghĩ rằng âm thanh to là do dây đàn được kéo căng. Nhưng sự thật là: Nếu bạn tháo một sợi dây Violin ra, căng nó trên một thanh sắt và dùng vĩ kéo, nó sẽ chỉ phát ra tiếng xịt xịt nhỏ như tiếng muỗi kêu.
Dây đàn kim loại có diện tích bề mặt quá nhỏ, khi rung lên, nó chỉ có thể “thái” mỏng không khí chứ không thể xô đẩy không khí để tạo ra sóng âm lớn. Dây đàn chỉ là nguồn phát ra tần số (cao độ), chứ không phải là nơi tạo ra âm lượng. Để tiếng đàn kêu to, nó cần một “chiếc loa” khổng lồ hỗ trợ, và đó chính là thân cây đàn.
2. NGỰA ĐÀN – CHIẾC CẦU NỐI NĂNG LƯỢNG
Khi bạn kéo vĩ, dây đàn rung lên bần bật. Ngay lập tức, Ngựa đàn – miếng gỗ nhỏ bé dựng đứng nâng đỡ dây – sẽ đóng vai trò như một người đưa thư tốc độ cao.
Nó hấp thụ toàn bộ sự rung động điên cuồng từ 4 sợi dây và truyền thẳng đứng xuống mặt gỗ của thùng đàn. Thiết kế hình vòng cung và các lỗ khoét rỗng của ngựa đàn không phải để cho đẹp, mà được tính toán chuẩn xác để lọc bỏ tạp âm, chỉ truyền đi những rung động tinh túy nhất xuống mặt đàn.
3. THÙNG ĐÀN (HỘP CỘNG HƯỞNG) – CHIẾC LOA 3D BẰNG GỖ
Đây chính là lúc “phép thuật” thực sự xảy ra. Thùng đàn Violin được cấu tạo từ 2 mảnh gỗ khác nhau: Mặt trước thường được làm bằng Gỗ thông (Spruce) siêu nhẹ và dẻo dai; Mặt sau thường được làm bằng Gỗ phong (Maple) cứng cáp hơn để dội âm.
Khi ngựa đàn truyền rung động xuống, mặt gỗ thông phía trước sẽ bắt đầu phập phồng (nhô lên, hạ xuống) giống hệt như màng cao su của một chiếc loa thùng. Nhờ diện tích bề mặt rất rộng, mỗi lần phập phồng, mặt đàn sẽ xô đẩy một lượng không khí khổng lồ ở cả bên trong lẫn bên ngoài thùng đàn, từ đó biến những rung động nhỏ bé của dây đàn thành những đợt sóng âm vĩ đại.
4. “ĐỘNG CƠ PHẢN LỰC” NẰM ẨN BÊN TRONG THÙNG ĐÀN
Để mặt đàn phập phồng hiệu quả nhất, các nghệ nhân đã giấu 2 “vũ khí bí mật” ở bên trong:
Thanh dọc (Bass bar): Là một thanh gỗ thông dài được dán ngầm ngay dưới chân trái của ngựa đàn (phía dây trầm). Nó chạy dọc theo mặt đàn, giúp phân bổ nhanh chóng các rung động trầm lan tỏa khắp chiều dài của mặt gỗ.
Trụ âm (Soundpost): Là một mẩu gỗ nhỏ hình trụ đứng kẹp giữa mặt trước và mặt sau (ngay dưới chân phải ngựa đàn). Nó truyền rung động xuyên qua không gian hở, đánh thức mặt lưng cùng rung lên đồng bộ. Nhờ có trụ âm, cả cây đàn biến thành một khối rung động thống nhất.
5. LỖ CHỮ F (F-HOLES) – CHIẾC CỬA THOÁT ÂM THANH “THẦN THÁNH”
Mọi rung động và không khí bị ép bên trong thùng đàn đang cuộn trào mạnh mẽ, nhưng làm thế nào để nó thoát ra ngoài đến tai khán giả? Đó là nhờ hai khe hở hình chữ f nằm đối xứng trên mặt đàn.
Hai lỗ này hoạt động giống hệt như lỗ thông hơi trên thùng loa Bass. Khi mặt đàn phập phồng ép xuống, một luồng sóng âm cực mạnh sẽ bị bơm phụt ra khỏi hai lỗ chữ f này, đẩy thẳng âm thanh bay vút vào không gian. Hình dáng uốn lượn của chữ f cũng được khoa học chứng minh là hình học tối ưu nhất để không khí lưu thông và khuếch đại âm lượng so với các hình tròn hay hình vuông cổ đại.
TÓM LẠI
Violin kêu to không phải vì dây đàn căng, mà vì sự cộng hưởng cơ học hoàn hảo. Năng lượng đi từ Dây đàn – Ngựa đàn – Mặt gỗ thông phập phồng- Không khí bị ép – Thoát ra qua lỗ chữ f. Tất cả diễn ra trong một phần nghìn giây.
Chính vì cấu trúc tinh vi này, chất lượng gỗ và độ chính xác của các thợ làm đàn quyết định 100% âm lượng của nhạc cụ. Một cây đàn làm bằng gỗ ép rẻ tiền sẽ cứng đơ, không thể phập phồng, tiếng phát ra sẽ bị “nghẹt” ở bên trong.
Nếu bạn muốn trực tiếp trải nghiệm cảm giác một cây đàn vang rền cả căn phòng khi chỉ vừa kéo nhẹ một đường vĩ, hãy ghé qua cửa hàng của Mười Nhạc Cụ nhé. Những cây đàn chất lượng được setup chuẩn chỉnh của chúng tôi chắc chắn sẽ làm đôi tai của bạn phải bất ngờ!
Để lại một bình luận