Chào các bạn yêu mến của Mười Nhạc Cụ!
Bạn vừa hào hứng nâng cấp cho cây Violin của mình một bộ dây mới tinh, đắt tiền. Bạn cẩn thận vặn chốt, dùng App chỉnh từng dây lên cao độ xanh lè chuẩn xác 100%. Thế nhưng, niềm vui ngắn chẳng tày gang, chỉ mới kéo xong bài Twinkle Twinkle Little Star dài vỏn vẹn 5 phút, tiếng đàn lại trở nên chua loét. Bạn mở App lên kiểm tra và tá hỏa nhận ra: Cả 4 dây đều đã trùng tuột xuống một cách thảm hại.
Liệu có phải bạn mua trúng dây fake? Hay chốt đàn của bạn bị hỏng?
Đừng hoảng hốt! Đây là một hiện tượng vật lý hoàn toàn bình thường mà bất kỳ dân chơi vĩ cầm nào cũng phải trải qua, gọi là “Thời gian ổn định dây”.
Hôm nay, Mười Nhạc Cụ sẽ cùng bạn giải mã cặn kẽ tại sao lại có hiện tượng này và mẹo để rút ngắn thời gian chờ đợi nhé!
1. BẢN CHẤT CỦA VẤN ĐỀ: HIỆN TƯỢNG VẬT LÝ “CĂNG GIÃN”
Để hiểu lý do tại sao, bạn hãy tưởng tượng sợi dây đàn Violin giống hệt như một chiếc dây thun chun mới tinh hoặc một đôi giày da mới mua. Lúc mới xuất xưởng, vật liệu của chúng rất cứng cáp, các phân tử bên trong lõi đang ở trạng thái nghỉ, liên kết chặt chẽ với nhau.
Khi bạn lắp dây lên đàn và vặn chốt để đạt đúng nốt (ví dụ nốt La – 440Hz), sợi dây đột ngột bị kéo căng và phải gánh chịu một lực kéo khổng lồ (tổng lực căng của 4 dây Violin lên mặt đàn rơi vào khoảng 20 – 25kg).
Dưới lực căng tàn khốc này, lõi của sợi dây kim loại sẽ bắt đầu tự động giãn dài ra ở mức độ vi mô. Khi sợi dây bị giãn dài ra, độ căng của nó lập tức giảm xuống, kéo theo việc âm thanh phát ra bị thấp đi (chùng dây). Quá trình giãn nở này sẽ diễn ra liên tục cho đến khi cấu trúc phân tử của sợi dây đạt tới điểm cân bằng và không thể giãn thêm được nữa. Khi đó, dây mới thực sự “ổn định”.
2. THÙNG ĐÀN CŨNG ĐANG “THÍCH NGHI” CÙNG BẠN
Không chỉ có sợi dây bị giãn, mà chính thân cây đàn Violin cũng đang cần thời gian để “làm quen” với những người bạn mới.
Khi bạn thay một bộ dây mới (đặc biệt là nếu bạn chuyển từ dây xịn sang loại dây khác có lực căng lớn hơn), sức ép đè lên Ngựa đàn và Mặt trước của thùng đàn sẽ thay đổi. Lớp gỗ thông trên mặt đàn sẽ lún xuống một chút xíu (khoảng một phần nghìn milimet) để thích nghi với lực ép mới này. Sự thay đổi siêu nhỏ của cấu trúc gỗ cũng là nguyên nhân khiến dây đàn bị sai nốt trong vài ngày đầu.
3. MẤT BAO LÂU ĐỂ DÂY ĐÀN MỚI HẾT TUỘT?
Thời gian “chướng tính chướng nết” của bộ dây hoàn toàn phụ thuộc vào chất liệu lõi dây mà bạn mua:
Dây Lõi Thép (Steel Core): Thép rất cứng, khả năng giãn nở thấp. Loại dây này ổn định rất nhanh, chỉ mất khoảng vài tiếng đồng hồ đến 1 ngày là chúng sẽ giữ đúng nốt.
Dây Lõi Tổng Hợp (Synthetic Core / Nylon): Lõi Nilon có độ đàn hồi rất cao. Nó cần khoảng 2 đến 3 ngày, thậm chí lên tới 1 tuần nếu bạn ít chơi, để có thể giãn hết cỡ và giữ cao độ vĩnh viễn. Trong 3 ngày đầu, bạn sẽ phải vặn lên dây liên tục.
Dây Lõi Ruột Động Vật (Gut Core): Đây là “bà hoàng đỏng đảnh” nhất. Vật liệu hữu cơ này co giãn liên tục, mất đến cả tuần lễ để làm quen với lực căng, và sau đó nó vẫn sẽ bị chùng xuống/căng lên nếu thời tiết phòng bạn thay đổi độ ẩm dù chỉ một chút.
4. 3 MẸO CỰC HAY RÚT NGẮN THỜI GIAN ỔN ĐỊNH DÂY
Bạn không muốn phải chờ đợi ròng rã 3 ngày mới được chơi một bản nhạc hoàn chỉnh? Hãy áp dụng các mẹo “ép” dây nhanh của các Luthier chuyên nghiệp:
Dùng than chì (Bút chì) bôi trơn rãnh dây: Trước khi lắp dây mới, hãy lấy một cây bút chì 2B tô đậm vào 4 cái khe nhỏ trên Ngựa đàn và 4 khe trên Lược đàn. Than chì có tác dụng bôi trơn tuyệt vời, giúp sợi dây trượt đi dễ dàng khi bị kéo căng, lực được phân bổ đều từ đầu đến đuôi mà không bị kẹt rít.
Chơi đàn thật nhiều: Thay vì lên dây rồi cất đàn vào hộp chờ nó tự giãn, hãy lấy đàn ra kéo. Sự ma sát của cây vĩ và độ rung động mạnh mẽ của thùng đàn sẽ kích thích các phân tử trong dây đàn sắp xếp lại nhanh hơn. Bạn càng chơi những đoạn nhạc tốn nhiều sức, dây càng nhanh ổn định.
Lên dây “vượt ngưỡng” một chút (Chỉ áp dụng khi bạn đã quen vặn chốt): Khi vặn chốt lên dây mới, thay vì vặn đúng nốt La (A), bạn có thể cố tình vặn cao hơn một tí xíu xiu (hơi nhỉnh hơn nốt chuẩn trên App). Sức căng dư thừa này sẽ ép dây giãn ra nhanh hơn. Khoảng 1 tiếng sau, khi dây chùng xuống là vừa đẹp bằng nốt La chuẩn.
TUYỆT ĐỐI CẤM: Không được bắt chước dân chơi Guitar bằng cách dùng tay kéo giật mạnh sợi dây lên cao khỏi mặt phím để ép dây giãn nhanh. Hành động giật bạo lực này đối với Violin sẽ làm ngựa đàn đổ sập, trụ âm bên trong rơi lộc cộc hoặc đứt phựt sợi dây hàng triệu đồng của bạn ngay lập tức.
LỜI KẾT TỪ MƯỜI NHẠC CỤ
Như vậy, hiện tượng dây mới bị tuột nốt liên tục trong những ngày đầu tiên là minh chứng cho việc bạn đã thay đúng dây đàn mới, và nó đang thực hiện quá trình vật lý tự nhiên của mình. Hãy kiên nhẫn làm bạn với chiếc App chỉnh âm trong khoảng 2-3 ngày đầu nhé!
Nếu bạn cảm thấy chốt vặn của mình quá trơn, tuột không kiểm soát (không phải do giãn dây mà do chốt bị lỏng), hãy mang ngay cây đàn đến Mười Nhạc Cụ. Các kỹ thuật viên của chúng tôi sẽ giúp bạn bôi sáp chốt, căn chỉnh lại độ bám của chốt và tư vấn cho bạn những bộ dây chính hãng có thời gian ổn định nhanh nhất, âm thanh mượt mà nhất cho hành trình tập luyện của bạn.
Để lại một bình luận