Chào mừng các bạn đã quay trở lại với những câu chuyện hậu trường thú vị về nhạc cụ cùng Mười Nhạc Cụ!
Khi cầm cây vĩ (bow) trên tay và chà lớp nhựa thông óng ánh lên dải lông trắng muốt, đã bao giờ bạn nheo mắt lại và tự hỏi: “Dải băng mỏng manh này được tạo thành từ bao nhiêu sợi lông ngựa ghép lại?”
Nếu bạn mang câu hỏi này đi hỏi những người chơi đàn, nhiều người có thể sẽ bối rối vì họ… chưa bao giờ ngồi đếm. Cây vĩ trông có vẻ đơn giản, nhưng số lượng lông trên đó lại là một phép tính vật lý cực kỳ khắt khe để tạo ra độ cân bằng hoàn hảo cho nghệ sĩ.
Hôm nay, Mười Nhạc Cụ sẽ đưa bạn vào xưởng chế tác của các bậc thầy làm vĩ để tìm ra “con số vàng” này nhé!
1. CON SỐ VÀNG: KHÔNG QUÁ NHIỀU, KHÔNG QUÁ ÍT
Để trả lời trực tiếp cho câu hỏi của bạn: Một cây vĩ Violin tiêu chuẩn dành cho người lớn (size 4/4) thường chứa từ 150 đến 200 sợi lông đuôi ngựa.
(Lưu ý nhỏ: Đàn Viola lớn hơn một chút nên vĩ của nó cần khoảng 175 – 250 sợi, vĩ Cello cần khoảng 250 – 300 sợi, và vĩ Contrabass khổng lồ sẽ cần đến hàng ngàn sợi).
Đối với Violin, dải lông gồm 150 – 200 sợi này sẽ được dàn đều tăm tắp thành một mặt phẳng rộng khoảng 10mm đến 12mm ở phần gót vĩ. Sự sắp xếp này tạo ra một “dải ruy băng” ma sát hoàn hảo nhất để kéo trên 4 sợi dây kim loại.
2. THỢ LÀM VĨ CÓ PHẢI NGỒI ĐẾM TỪNG SỢI KHÔNG?
Nếu bạn nghĩ các nghệ nhân làm vĩ phải căng mắt ra đếm 1, 2, 3… 200 sợi lông cho mỗi cây vĩ thì bạn nhầm rồi nhé!
Trong nghệ thuật chế tác thủ công, các nghệ nhân sử dụng phương pháp đo bằng Trọng lượng và Thể tích:
Trọng lượng: Một bó lông chuẩn để thay cho vĩ Violin thường nặng đúng khoảng 5 đến 6 gram.
Thước đo Gauge: Họ sử dụng một chiếc thước đo chuyên dụng có một lỗ nhỏ (giống như lỗ xỏ kim nhưng to hơn). Người thợ sẽ luồn bó lông qua lỗ đó. Nếu bó lông lọt qua vừa vặn, không quá lỏng cũng không quá chật, thì đó chính là số lượng lông chuẩn mực cho một cây vĩ.
3. TẠI SAO PHẢI LÀ 150 – 200 SỢI MÀ KHÔNG PHẢI CON SỐ KHÁC?
Số lượng lông vĩ ảnh hưởng trực tiếp đến 3 yếu tố sống còn: Âm thanh, Trọng tâm và Độ nảy.
Nếu ít lông quá (Dưới 150 sợi): Dải lông sẽ trở nên quá mỏng manh. Âm thanh phát ra sẽ yếu ớt, mỏng dính và thiếu chiều sâu. Hơn thế nữa, áp lực khổng lồ từ tay phải của nghệ sĩ khi dồn xuống một số lượng lông quá ít sẽ khiến chúng liên tục bị đứt phựt.
Nếu nhiều lông quá (Trên 200 sợi): Đây là thảm họa! Khối lượng lông dư thừa sẽ làm cây vĩ bị “nặng đầu”, phá vỡ hoàn toàn điểm cân bằng của thanh gỗ. Khi kéo, bó lông dày cộp sẽ cọ xát vào thân thanh vĩ, làm tắt nghẽn các rung động tự nhiên, khiến âm thanh trở nên đục ngầu và ồn ào. Hơn nữa, quá nhiều lông sẽ không thể nhét vừa vào một lỗ mộng nhỏ xíu ở gót vĩ.
4. SỰ HAO HỤT LÔNG VĨ: KHI NÀO BẠN CẦN “TRÙNG TU”?
Lông đuôi ngựa tự nhiên rất giòn khi khô. Việc bạn chơi các kỹ thuật mạnh (như Fortissimo, Spiccato) hoặc vô tình để vĩ vướng vào dây đàn khiến 1 – 2 sợi lông bị đứt mỗi tuần là chuyện hoàn toàn bình thường. Bạn chỉ cần dùng một chiếc kéo nhỏ cắt sát gốc sợi lông bị đứt (tuyệt đối không dùng tay giật đứt vì sẽ làm lỏng nêm gỗ giữ lông).
Tuy nhiên, bạn cần chú ý hai dấu hiệu “báo động đỏ” sau:
Mất cân bằng lực căng: Khi một bên mép vĩ bị đứt quá nhiều lông, lực căng sẽ bị dồn về phía còn lại, khiến thanh gỗ của cây vĩ bị cong vẹo sang một bên, làm hỏng vĩnh viễn cấu trúc của vĩ.
Dải lông quá mỏng: Nếu bạn thấy dải ruy băng lông của mình bị thu hẹp đáng kể so với chiều rộng của gót vĩ, hoặc phần lông ở giữa bị tưa đứt quá nhiều, đó là lúc cây vĩ không còn đủ khả năng bám dây.
LỜI KẾT TỪ MƯỜI NHẠC CỤ
Như vậy, 150 – 200 sợi lông trên cây vĩ không phải là một con số ngẫu nhiên, mà là sự tính toán hoàn hảo giữa nghệ thuật chế tác và nguyên lý vật lý, nhằm giúp đôi tay người nghệ sĩ bay bổng một cách tự do nhất.
Theo thời gian, lông vĩ sẽ bị hao hụt số lượng do đứt gãy, đồng thời lớp vảy gai sinh học trên bề mặt lông (giúp bám nhựa thông) cũng sẽ bị bào mòn. Tuổi thọ trung bình của một lần thay lông thường rơi vào khoảng 6 tháng đến 1 năm tùy cường độ tập luyện.
Nếu cây vĩ của bạn đang có dấu hiệu mỏng đi, đứt nhiều lông hoặc kéo rất trượt dẫu đã bôi đầy nhựa thông, hãy mang nó đến trung tâm kỹ thuật của Mười Nhạc Cụ. Chúng tôi cung cấp dịch vụ Thay lông vĩ chuyên nghiệp, được cân định lượng chuẩn xác đến từng gram để khôi phục sức mạnh và độ nảy hoàn hảo cho “vũ khí” của bạn!
Để lại một bình luận