Chào các bạn yêu âm nhạc của Mười Nhạc Cụ!
Khi ngắm nhìn một cây đàn Violin, sự chú ý của chúng ta thường va phải những đường cong mềm mại của thùng đàn hay phần đầu cuộn xoắn ốc tuyệt đẹp. Thế nhưng, có một bộ phận bằng gỗ nhỏ xíu, nằm khiêm tốn ở góc dưới cùng bên trái mặt đàn lại nắm giữ “chìa khóa” quyết định sự thoải mái của bạn trong suốt hành trình âm nhạc. Đó chính là Tựa cằm (hay còn gọi là Tựa má – Tiếng Anh: Chinrest).
Nhiều người mới tập thường thắc mắc: “Tại sao phải lắp thêm miếng gỗ lồi lõm này làm gì cho vướng víu?”. Hôm nay, hãy cùng Mười Nhạc Cụ giải phẫu chi tiết về tựa cằm để xem vì sao bạn không thể chơi Violin nếu thiếu đi nó nhé.
1. TỰA CẰM (TỰA MÁ) LÀ GÌ? SỰ THẬT VỀ CÁI TÊN ĐÁNH LỪA NGƯỜI DÙNG
Tựa cằm là một miếng gỗ (đôi khi làm bằng nhựa cứng hoặc sợi carbon) được đẽo gọt lồi lõm theo cấu trúc giải phẫu học của khuôn mặt. Nó được gắn chặt vào phần đáy của thân đàn Violin bằng một hệ thống ốc kẹp kim loại chữ U.
Một sự thật thú vị: Dù tên tiếng Anh là Chinrest (Chỗ tựa của cằm), nhưng trên thực tế, khi chơi đàn chuẩn tư thế, bạn hoàn toàn không đặt chóp cằm của mình lên đó! Bộ phận tiếp xúc trực tiếp với mặt gỗ chính là xương hàm bên trái (phía dưới má) của bạn. Đó là lý do tại sao ở Việt Nam, nhiều người gọi phụ kiện này bằng một cái tên chính xác hơn là Tựa má.
2. 3 TÁC DỤNG “SỐNG CÒN” CỦA TỰA CẰM VIOLIN
Tựa cằm không sinh ra cùng với cây đàn Violin từ thuở ban đầu (những cây đàn thế kỷ 16-17 hoàn toàn không có tựa cằm). Nó được phát minh vào đầu thế kỷ 19 bởi nghệ sĩ Louis Spohr để giải quyết 3 vấn đề cốt lõi sau:
Tác dụng 1: “Cánh tay thứ 3” giữ chặt cây đàn
Trong kỹ thuật Violin hiện đại, tay trái của bạn phải được hoàn toàn tự do để chạy ngón, lướt phím và rung (vibrato). Tay trái KHÔNG ĐƯỢC dùng để đỡ sức nặng của đàn.
Tựa cằm, kết hợp cùng với gối tựa vai ở bên dưới, tạo thành một hệ thống “kẹp hờ” bằng xương hàm và bả vai. Nó giúp khóa chặt cây đàn vào người bạn một cách chắc chắn mà không cần dùng đến sức giữ của tay.
Tác dụng 2: Bảo vệ lớp sơn bóng đắt giá
Mồ hôi ở vùng cổ và cằm của chúng ta có chứa muối và tính axit. Nếu bạn tỳ trực tiếp da thịt lên mặt đàn gỗ thông hàng ngày, mồ hôi sẽ ăn mòn và làm tan chảy lớp sơn bóng bảo vệ, khiến gỗ bị ố đen và mục nát. Tựa cằm đóng vai trò như một chiếc khiên chắn cách ly hoàn toàn da mặt bạn với mặt đàn.
Tác dụng 3: Định hình tư thế, chống vẹo cổ hỏng cột sống
Thiết kế uốn lượn của tựa cằm ôm khít lấy đường cong của xương hàm. Nó lấp đầy khoảng trống vật lý, giúp cổ của bạn luôn được giữ thẳng đứng tự nhiên, mắt nhìn thẳng, tránh tình trạng rụt cổ, nghiêng đầu quá mức dẫn đến thoái hóa đốt sống cổ.
3. PHÂN LOẠI TỰA CẰM: KHÔNG PHẢI KHUÔN MẶT NÀO CŨNG GIỐNG NHAU
Mỗi người sinh ra đều có cấu trúc xương hàm, độ dài cổ và bề ngang vai khác nhau. Do đó, các nhà sản xuất đã tạo ra hàng chục kiểu dáng tựa cằm để “may đo” cho từng phom người. Chúng được chia làm 2 nhóm chính:
Nhóm 1: Tựa cằm gắn bên hông (Side-Mount Chinrests)
Đặc điểm: Chân kẹp kim loại được gắn hẳn sang phần rìa bên trái của đuôi đàn. Bề mặt gỗ nằm hoàn toàn bên trái.
Phù hợp với: Đa số người chơi. Nó giúp bạn giữ đàn hơi hướng sang trái, tạo không gian thoải mái cho tay vĩ (tay phải) hoạt động tự do, đặc biệt với những người có sải tay dài.
Nhóm 2: Tựa cằm gắn chính giữa (Center-Mount Chinrests)
Đặc điểm: Chân kẹp kim loại ôm trọn qua phần tâm đuôi đàn (ngay phía trên lỗ xỏ nút đuôi đàn). Bề mặt gỗ thường kéo dài cả sang hai bên.
Phù hợp với: Những người có sải tay ngắn hoặc thích để cây đàn hướng thẳng ra phía trước ngực nhiều hơn.
4. CẨM NANG CHỌN MUA TỰA CẰM CHO NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU
Nếu cây đàn hiện tại khiến bạn bị đau xương hàm hoặc mỏi cổ, đã đến lúc bạn cần đổi một chiếc tựa cằm mới theo các tiêu chí sau:
Độ cao của tựa cằm: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Nếu bạn có chiếc cổ dài, hãy chọn loại tựa cằm có thành cao dầy. Nếu cổ bạn ngắn, hãy chọn loại mỏng, dẹt để không bị nghẹn ở cổ.
Chất liệu gỗ:
Gỗ mun: Màu đen tuyền, cứng cáp, bền bỉ nhất (là loại phổ biến và được ưa chuộng nhất).
Gỗ hồng đào / Gỗ hoàng dương: Có màu nâu đỏ hoặc vàng ươm, trọng lượng cực kỳ nhẹ, giúp giảm tải trọng cho cây đàn.
Lưu ý về dị ứng da: Nếu vùng da cằm của bạn hay bị mẩn đỏ, ngứa rát (Hội chứng Fiddler’s Neck – Cằm của người kéo đàn), nguyên nhân có thể do dị ứng với lớp mạ Niken ở ốc kẹp kim loại. Hãy chuyển sang dùng tựa cằm có ốc mạ Titan hoặc tựa cằm nhựa y tế nguyên khối.
5. LƯU Ý KHI LẮP RÁP VÀ VỆ SINH TỰA CẰM
Tuyệt đối không vặn ốc quá chặt: Dưới hai chân kẹp của tựa cằm luôn có hai lớp đệm bần mỏng để chống xước đàn. Khi dùng chìa khóa chuyên dụng để siết ốc, bạn chỉ cần siết vừa đủ chặt để tựa cằm không xê dịch. Nếu siết quá lực sức ép khổng lồ sẽ làm nứt toác sườn đàn và làm đàn mất độ vang ngay lập tức.
Vệ sinh định kỳ: Tựa cằm là nơi hứng trọn mồ hôi, da chết và cả cặn trang điểm (nếu có). Sau mỗi buổi tập, hãy dùng khăn khô lau sạch bề mặt. Tuyệt đối không dùng nước hoặc cồn rửa tay để lau vì sẽ làm lớp gỗ bị nứt nẻ và bay màu.
LỜI KẾT TỪ MƯỜI NHẠC CỤ
Tựa cằm không chỉ là một phụ kiện đi kèm cho vui, nó là “điểm tựa” công thái học quan trọng nhất giúp hành trình chinh phục Violin của bạn trở nên êm ái và không đau đớn. Đừng ép cơ thể phải chịu đựng một chiếc tựa cằm không vừa vặn.
Để lại một bình luận