Chào mừng các bạn đã quay trở lại với không gian nghệ thuật vĩ cầm của Mười Nhạc Cụ!
Khi chiêm ngưỡng một cây Violin, phần lớn chúng ta thường bị thu hút bởi những đường vân gỗ cọp vằn vện ở mặt lưng, hay hai lỗ thoát âm chữ “f” kiêu kỳ trên mặt đàn. Nhưng nếu bạn đưa cây đàn cho một chuyên gia thẩm định (Appraiser) hay một thợ làm đàn (Luthier) lão luyện, nơi đầu tiên họ dán mắt vào lại là phần đỉnh cao nhất của cây đàn: Cuộn xoắn ốc (Scroll).
Thậm chí, có một giai thoại râm ran trong giới chuyên môn rằng: “Chỉ cần nhìn lướt qua cái xoắn ốc ấy, tôi có thể nói cho bạn biết nghệ nhân nào đã làm ra cây đàn, tâm trạng của ông ta lúc đó ra sao, và nó được sinh ra ở thành phố nào!”.
Điều này nghe có vẻ giống một trò ảo thuật. Phần đầu xoắn ốc đó thực chất là gì? Tại sao nó lại chứa đựng sức mạnh “chỉ điểm” danh tính kinh ngạc đến vậy? Hôm nay, hãy cùng Mười Nhạc Cụ soi kính lúp vào bí ẩn tuyệt đẹp này nhé!
1. SCROLL VIOLIN LÀ GÌ VÀ NÓ CÓ TÁC DỤNG GÌ?
Scroll (Cuộn xoắn ốc) là khối gỗ được chạm khắc tinh xảo nằm ở vị trí cao nhất của cây đàn Violin, ngay phía trên hộp chốt (Pegbox). Nó được đẽo gọt từ cùng một khối gỗ Phong (Maple) với cần đàn.
Về mặt công năng, Scroll đóng vai trò khá khiêm tốn:
Điểm tựa thăng bằng: Nó cung cấp một trọng lượng đối trọng hoàn hảo ở đầu đàn, giúp người chơi khi kẹp đàn vào cổ sẽ không bị cảm giác hụt hẫng hay chúi mũi đàn xuống đất.
Móc treo đàn: Đây là vị trí an toàn nhất để móc cây đàn lên giá đỡ.
Cấu trúc chịu lực: Phần cuối của cuộn cuộn xoắn kết nối với hộp chốt, giúp gia cố sức mạnh cho khu vực đang phải gồng gánh sức ép của 4 sợi dây kim loại.
Tuy nhiên, 90% giá trị của Scroll nằm ở mục đích Mỹ học (Aesthetics). Nếu thùng đàn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc vật lý để tạo ra âm thanh, thì Scroll chính là “sân chơi nghệ thuật” tự do nhất, nơi nghệ nhân thể hiện cái tôi cá nhân mà không sợ làm ảnh hưởng đến chất âm của đàn.
2. TẠI SAO SCROLL ĐƯỢC VÍ NHƯ “CHỮ KÝ SINH TRẮC HỌC” CỦA NGHỆ NHÂN?
Việc điêu khắc một chiếc Scroll hoàn toàn phụ thuộc vào cảm giác của đôi bàn tay và thị giác của người thợ.
Không có một cỗ máy CNC, một chiếc khuôn đúc hay một thước đo toán học nào có thể hướng dẫn người thợ cách lượn lưỡi đục gouge (đục đòng) qua từng thớ gỗ răn reo. Quá trình này phơi bày toàn bộ kỹ năng mộc, thói quen đưa tay, và cả… tính cách của nghệ nhân. Chính vì không thể rập khuôn, mỗi chiếc Scroll là một bản ngã độc nhất vô nhị, đóng vai trò như một “dấu vân tay” hay “chữ ký” không thể làm giả.
3. 4 ĐẶC ĐIỂM “TỐ CÁO” DANH TÍNH TRÊN CHIẾC SCROLL
Các chuyên gia thẩm định sẽ soi xét 4 yếu tố vi mô sau đây để nhận diện tác giả của cây đàn:
Đặc điểm 1: “Mắt” (The Eye) và Vòng xoắn (Volutes)
Hãy nhìn vào điểm trung tâm của cuộn xoắn ốc, đó được gọi là “Mắt”.
Gia tộc Amati thường khắc “mắt” rất to, phẳng và cuộn những vòng xoắn (volutes) mang dáng dấp tròn trịa, nữ tính.
Thiên tài Stradivari lại khắc “mắt” nhỏ hơn một chút, các vòng xoắn cuộn vào nhau với một tỷ lệ toán học Fibonacci cực kỳ hoàn hảo, không một nét thừa.
Đặc điểm 2: Đường cắt viền (The Chamfer)
Khi nghệ nhân đục xong khối xoắn ốc, nó sẽ có những cạnh gỗ rất sắc. Họ phải dùng dao gọt nhẹ một đường viền (Chamfer) dọc theo mép xoắn ốc để làm mềm nó.
Dấu hiệu nhận biết kinh điển nhất của Stradivarius chính là: Ông thường lấy mực đen (Black Ink) tô dọc theo đường viền Chamfer này. Điều này tạo ra một sự tương phản thị giác sắc lẹm, khiến cuộn xoắn ốc trông uy nghiêm và rực rỡ dưới ánh sáng.
Đặc điểm 3: Rãnh lưng (The Fluting)
Chạy dọc từ trên đỉnh đầu kéo dài xuống tận gót sau của hộp chốt là 2 rãnh khoét sâu song song (Fluting).
Chuyên gia sẽ dùng ngón tay vuốt dọc theo rãnh này để kiểm tra: Rãnh nông hay sâu? Nét khắc láng mịn hay còn hằn rõ vết đục của dụng cụ? Vị trí rãnh này kết thúc ở hộp chốt (throat) cụt lủn hay kéo dài mượt mà? Mỗi xưởng đàn ở Ý, Pháp hay Đức đều có một “giáo trình” khoét rãnh lưng hoàn toàn khác nhau.
Đặc điểm 4: Khí chất tổng thể – Sự Đối Xứng vs. Sự Hoang Dã
Đây là đỉnh cao của việc “đọc vị” nghệ nhân!
Trường phái Stradivari: Khi nhìn thẳng từ trước mặt vào Scroll, bạn sẽ thấy sự cân xứng tuyệt đối giữa bên trái và bên phải. Nó toát lên sự thanh lịch, quý tộc và lạnh lùng.
Trường phái Guarneri ‘del Gesù’: Ông là một kẻ nổi loạn! Scroll của Guarneri thường… bị lệch. Một bên mắt to, một bên mắt nhỏ, các vết đục sâu hoắm, thô bạo và vội vã. Thay vì chê bai, giới chuyên gia lại điên cuồng vì sự bất đối xứng này. Nó toát lên một vẻ đẹp hoang dã, đầy nam tính và phản ánh đúng tâm hồn cuồng nhiệt, không chịu trói buộc của Guarneri.
LỜI KẾT TỪ MƯỜI NHẠC CỤ
Một chiếc cuộn xoắn ốc (Scroll) trên đỉnh đầu cây Violin không phát ra một tiếng động nào, nhưng nó lại “kể” cho chúng ta nghe cả một trang sử dài về nghệ thuật chế tác thủ công. Nó chứa đựng mồ hôi, sự tỉ mỉ, nụ cười và cả những nét đục vụng về nhưng đầy cảm xúc của người nghệ nhân cách đây hàng thế kỷ.
Lần tới, khi cầm một cây đàn Violin trên tay, bạn đừng quên dành một phút để ngắm nhìn chiếc cuộn xoắn ốc kỳ diệu này nhé. Tại Mười Nhạc Cụ, những cây Violin bằng gỗ tự nhiên của chúng tôi cũng được các Luthier chạm khắc phần Scroll hoàn toàn bằng tay, giữ nguyên vẹn tinh thần thủ công truyền thống.
Hãy đến ngay cửa hàng của chúng tôi để tự tay vuốt ve những đường cong lượn sóng tinh xảo và chọn cho mình một “tác phẩm nghệ thuật” ưng ý nhất để bắt đầu hành trình âm nhạc của bạn!
Để lại một bình luận