Chào các bạn thân thương của Mười Nhạc Cụ!
Trong bộ môn Violin, chúng ta thường dành toàn bộ sự cưng chiều cho thân đàn: nào là hút ẩm, lau chùi mồ hôi, sắm hộp xịn… mà vô tình bỏ quên một “vũ khí” quan trọng chiếm tới 50% linh hồn của bản nhạc: Cây vĩ (Bow).
Có một quy tắc nằm lòng, một “luật bất thành văn” mà bất kỳ thầy cô hay nghệ sĩ vĩ cầm nào cũng sẽ nhắc nhở bạn trong buổi học đầu tiên: Tập xong là phải xả vĩ (nới lỏng lông vĩ) ngay lập tức!
Tại sao một hành động nhỏ vặn ngược chiếc ốc vít ở đuôi vĩ lại có sức mạnh quyết định tuổi thọ của cây vĩ? Nếu bạn “lỡ quên” hoặc lười không chịu xả vĩ mà cứ thế cất vào hộp, điều kinh khủng gì sẽ xảy ra? Hôm nay, Mười Nhạc Cụ sẽ giải mã chi tiết cho bạn nhé.
1. HIỂU VỀ CẤU TẠO VẬT LÝ CỦA CÂY VĨ
Để hiểu tại sao phải nới lỏng, trước hết bạn cần biết cây vĩ hoạt động như thế nào.
Một cây vĩ chuẩn (dù làm bằng gỗ Pernambuco cao cấp hay sợi Carbon hiện đại) khi ở trạng thái nghỉ sẽ có một độ cong tự nhiên hướng vào trong (hướng về phía sợi lông vĩ). Độ cong này được các nghệ nhân tính toán tỉ mỉ để tạo ra độ đàn hồi và lực bật.
Khi chuẩn bị chơi, bạn vặn chiếc ốc ở đuôi vĩ. Hành động này kéo phần gốc vĩ (Frog) lùi về sau, làm căng phần lông vĩ lên, kéo căng thanh gỗ ra. Lúc này, thanh gỗ chịu một áp lực căng rất lớn để tạo ra sức kháng lực, giúp bạn có thể nhấn, nhảy vĩ trên dây đàn.
2. NHỮNG “THẢM HỌA” KHÔN LƯỜNG NẾU ĐỂ VĨ CĂNG LIÊN TỤC
Nếu bạn chơi xong mà không vặn ốc nhả ra, cây vĩ sẽ phải “gồng mình” chịu lực 24/7 không có ngày nghỉ. Lâu ngày, những hậu quả nghiêm trọng sau chắc chắn sẽ xảy ra
Thân vĩ bị mất độ cong – Cây vĩ biến thành “thanh củi”
Thớ gỗ hay sợi carbon dù có tốt đến mấy, nếu bị kéo căng liên tục trong thời gian dài sẽ bị hiện tượng “mỏi vật liệu”. Thanh gỗ sẽ dần dần bị mất đi độ cong hướng vào trong ban đầu, trở nên phẳng lỳ hoặc cong ngược ra ngoài.
Hậu quả: Một cây vĩ bị mất độ cong sẽ không còn độ đàn hồi. Khi bạn kéo, vĩ sẽ bị mềm nhũn, thanh gỗ dễ dàng chạm sát vào dây đàn tạo ra tạp âm. Cây vĩ lúc này coi như “vứt đi” vì không thể cứu vãn.
Vĩ bị cong vẹo, vặn xoắn sang một bên
Lông vĩ được phân bổ dọc theo bề rộng của đầu vĩ. Tuy nhiên, lực kéo từ các sợi lông đuôi ngựa không bao giờ đều nhau tuyệt đối 100%. Nếu để căng liên tục, lực kéo lệch này sẽ từ từ uốn cong thanh gỗ lệch sang trái hoặc sang phải. Khi thân vĩ bị vẹo, bạn sẽ không thể điều khiển đường kéo thẳng góc trên dây đàn được nữa.
Lông vĩ bị giãn hoàn toàn, mất độ bám
Lông vĩ làm bằng đuôi ngựa thật là một chất liệu hữu cơ có tính co giãn. Nếu bị kéo căng quá lâu, các sợi lông sẽ bị giãn thút thít ra và mất đi tính đàn hồi.
Đến một ngày, dù bạn có vặn kịch đường tàu chiếc ốc đuôi vĩ, lông vĩ vẫn trùng nhão và không thể căng lên được nữa. Bạn sẽ tốn một khoản tiền không nhỏ để đi thay toàn bộ lông vĩ mới.
Nguy cơ nứt gãy đầu vĩ hoặc tuột ren ốc
Phần chóp nhọn đầu vĩ là nơi cực kỳ mỏng manh. Áp lực liên tục từ sợi lông vĩ có thể làm nứt hoặc gãy rời phần đầu này. Ngoài ra, phần ren ốc bên trong gốc vĩ do phải chịu lực tỳ quá tải lâu ngày sẽ bị mòn vẹt, dẫn đến hiện tượng trượt ren, hỏng hệ thống vặn.
3. HƯỚNG DẪN KÍCH THƯỚC “CHUẨN” KHI CĂNG VÀ XẢ VĨ
Để bảo vệ vĩ đúng cách, các bạn mới tập hãy nhớ nằm lòng hai trạng thái sau:
Khi chơi đàn (Căng vĩ): Vặn ốc theo chiều kim đồng hồ. Không được căng quá mức đến mức thanh gỗ thẳng tuột. Độ căng hoàn hảo là khi khoảng cách rộng nhất giữa thanh gỗ và lông vĩ vừa vặn lọt một cây bút chì gỗ (khoảng 0.5cm – 0.8cm).
Khi cất đàn (Xả vĩ): Vặn ngược chiều kim đồng hồ cho đến khi thanh gỗ trở lại độ cong tự nhiên, các sợi lông vĩ thả lỏng, hơi trùng xuống và có thể chạm nhẹ vào thân gỗ.
Lưu ý: Không cần vặn lỏng đến mức rơi hẳn chiếc ốc đuôi vĩ ra ngoài nhé!
LỜI KẾT TỪ MƯỜI NHẠC CỤ
Hãy tập cho mình một thói quen bất di bất dịch: Cầm cây đàn lên chơi thì căng vĩ – Buông cây đàn xuống nghỉ thì xả vĩ. Chỉ mất chưa đầy 3 giây vặn ốc, nhưng bạn đã tiết kiệm được hàng triệu đồng mua vĩ mới và giữ cho “đôi cánh” của cây Violin luôn ở trạng thái hoàn hảo nhất.
Nếu cây vĩ hiện tại của bạn đang gặp tình trạng bị cong vênh, tuột ren ốc hay lông vĩ đã quá giãn không thể căng được nữa, hãy mang ngay đến Mười Nhạc Cụ. Kỹ thuật viên của chúng tôi sẽ hỗ trợ kiểm tra, nắn thẳng thân vĩ và thay lông vĩ chuyên nghiệp để bạn lại có thể tiếp tục thăng hoa cùng âm nhạc.
Để lại một bình luận