Chào mừng bạn đã quay lại với chuyên mục kiến thức của Mười Nhạc Cụ!
Rất nhiều bạn mới học Violin thường thắc mắc: “Tại sao mua đàn mới nguyên hộp từ nhà máy ra mà về bấm lại đau tay thế? Tại sao kéo vĩ cứ bị chạm vào dây khác? Sao âm thanh bí bách không vang như trên mạng?”.
Câu trả lời nằm ở một từ khóa cực kỳ quan trọng: SETUP (Căn chỉnh).
Việc mua một cây đàn Violin từ xưởng sản xuất giống hệt như việc bạn mua một bộ vest may sẵn ngoài tiệm. Dù nó có size chuẩn, nhưng để mặc đẹp và thoải mái nhất, bạn vẫn cần một thợ may đo cắt gấu quần, bóp lại vòng eo cho vừa vặn với cơ thể. Đối với Violin, quá trình “may đo” này chính là Setup. Dưới đây là 5 lý do chi tiết giải thích vì sao đàn Violin bắt buộc phải được thợ (Luthier) setup kỹ lưỡng trước khi đến tay bạn.
1. NGỰA ĐÀN (BRIDGE): CHÌA KHÓA ĐỂ KHÔNG BỊ ĐAU TAY
Ngựa đàn (miếng gỗ nhỏ dựng đứng trên mặt đàn để đỡ dây) khi mới xuất xưởng thường là một phôi gỗ thô: rất dày, thô kệch và quá cao.
Độ cao của dây (Action): Nếu ngựa đàn quá cao, khoảng cách từ dây đến mặt phím sẽ lớn. Bạn sẽ phải dùng một lực cực mạnh để ấn dây xuống, dẫn đến việc các đầu ngón tay bị phồng rộp, đau đớn và không thể bấm nhanh được. Thợ setup sẽ gọt thấp ngựa đàn xuống mức tiêu chuẩn (vừa đủ để bấm êm ái mà không làm dây cạ vào mặt phím sinh ra tiếng rè).
Độ cong của ngựa: Ngựa đàn có độ cong nhẹ. Nếu độ cong này không được gọt chuẩn, khi bạn kéo vĩ ở dây La (A), vĩ có thể vướng luôn vào dây Mi (E) hoặc dây Rê (D) bên cạnh tạo ra tạp âm.
Độ mỏng: Thợ sẽ gọt mỏng các cạnh và chân ngựa đàn sao cho nó ôm khít hoàn toàn vào mặt đàn. Chân ngựa đàn càng khít, âm thanh truyền từ dây xuống thùng đàn càng vang,ấm và chuẩn.
2. LƯỢC ĐÀN (NUT): YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH Ở THẾ TAY SỐ 1
Lược đàn là gờ gỗ nhỏ nằm ở đầu cần đàn (ngay dưới hộp chốt vặn).
Nhà sản xuất thường để lược đàn khá cao và rãnh chia dây chưa đều. Nếu lược đàn cao, việc bạn bấm nốt ở thế tay số 1 (khu vực ngón tay hoạt động nhiều nhất khi mới học) sẽ như một cực hình. Thợ setup sẽ dùng dũa chuyên dụng để khoét lại 4 rãnh này, hạ thấp độ cao dây và chia khoảng cách 4 dây đều tăm tắp, giúp ngón tay bạn lướt đi nhẹ nhàng nhất.
3. CHỐT VẶN (PEGS): CỨU CÁNH CHO CĂN BỆNH “TUỘT DÂY”
Bạn đã bao giờ vặn chốt lên dây, vừa buông tay ra thì chốt tuột cái “phập”, dây lại chùng nhão như cũ chưa? Hoặc chốt bị kẹt cứng ngắc vặn đến đỏ cả tay không xoay được?
Nguyên nhân là do các lỗ khoan ở hộp chốt và chốt gỗ chưa có độ vát ăn khớp với nhau. Khi setup, thợ sẽ dùng dụng cụ gọt lại chốt sao cho vừa vặn 100% với lỗ khoan, sau đó bôi một loại sáp trơn để chốt vặn êm ái, bám chắc, không kẹt, không tuột.
4. TRỤ ÂM (SOUNDPOST): “CHIẾC EQUALIZER” KHƠI DẬY LINH HỒN ÂM THANH
Trụ âm là que gỗ nhỏ xíu đứng bên trong thùng đàn. Ở đàn sản xuất công nghiệp hàng loạt, công nhân thường chỉ nhét đại trụ âm vào bên trong cho có mặt.
Tuy nhiên, trong nghệ thuật làm đàn, chỉ cần xê dịch trụ âm 1 milimet, tiếng đàn đã thay đổi hoàn toàn.
Di chuyển lên trên/xuống dưới: Tiếng đàn sẽ sáng hơn (treble) hoặc trầm ấm hơn (bass).
Di chuyển sang trái/phải: Tạo sự cân bằng âm lượng giữa 4 dây.
Thợ setup có tay nghề sẽ dùng đồ nghề để dò tìm “điểm ngọt” trong thùng đàn, giúp cây đàn phát ra âm thanh vang, sáng và uy lực nhất.
5. MẶT PHÍM (FINGERBOARD): XỬ LÝ TIẾNG RÈ KHÓ CHỊU
Nhiều người nghĩ mặt phím màu đen của Violin là một mặt phẳng tuyệt đối. Sai lầm!
Thực tế, mặt phím phải được bào hơi lõm võng xuống một chút ở giữa (gọi là scoop). Tại sao?
Vì khi bạn kéo vĩ mạnh, dây đàn sẽ dao động và nảy lên nảy xuống. Nếu mặt phím phẳng lỳ, dây đàn sẽ đập vào mặt gỗ tạo ra tiếng rè rè (buzz) rất khó chịu. Việc bào mặt phím đòi hỏi thợ phải có tay nghề rất cao và vô cùng tỉ mỉ.
TÓM LẠI: ĐỪNG BAO GIỜ MUA MỘT CÂY ĐÀN CHƯA SETUP
Giới chơi đàn chuyên nghiệp có một câu nói rất nổi tiếng: “Một cây đàn 100 đô-la được setup hoàn hảo sẽ chơi hay hơn và dễ chịu hơn một cây đàn 1000 đô-la chưa được căn chỉnh.”
Một cây đàn bị lỗi setup sẽ giết chết niềm đam mê của người mới học chỉ trong vài tuần vì bấm quá đau, âm thanh chói tai và cứ chơi 5 phút lại tuột dây một lần.
Hiểu được tầm quan trọng sống còn này, tại Mười Nhạc Cụ, 100% các cây đàn Violin dù ở phân khúc giá rẻ dành cho người mới hay cao cấp đều được thợ rành nghề của chúng tôi thực hiện Setup toàn diện 5 bước trên trước khi giao đến tay khách hàng.
Nếu cây đàn hiện tại của bạn đang có cảm giác khó chơi, bấm đau hay âm thanh bị bí, đừng ngại liên hệ với Mười Nhạc Cụ để được tư vấn và hỗ trợ setup lại cây đàn của mình nhé!
Để lại một bình luận