TRỤ ÂM (SOUNDPOST): “LINH HỒN” ẨN GIẤU QUYẾT ĐỊNH TOÀN BỘ TIẾNG ĐÀN VIOLIN

Chào các bạn yêu quý của Mười Nhạc Cụ!

Nếu nhìn qua hai lỗ chữ f trên mặt đàn Violin, bạn sẽ nhìn thấy một thanh gỗ nhỏ xíu, tròn trịa, đứng khiêm tốn ở không gian tối tăm bên trong thùng đàn. Thanh gỗ nhỏ này chính là bộ phận mà bạn vừa mô tả – trong giới chuyên môn gọi là Trụ âm (tên tiếng Anh là Soundpost và người Pháp trân trọng gọi nó là L’âme – nghĩa là Linh hồn).

Đúng như cái tên của nó, thanh gỗ nhỏ bé chưa bằng đầu đũa này lại mang một quyền lực tối thượng. Nó là “vị tổng chỉ huy” quyết định cây đàn của bạn sẽ cất lên tiếng hát ngọt ngào, vang dội hay bị tịt ngòi, bí bách. Hôm nay, Mười Nhạc Cụ sẽ cùng bạn khám phá bí mật về tầm quan trọng sống còn của thanh gỗ “nhỏ mà có võ” này nhé!

1. TRỤ ÂM (SOUNDPOST): “LINH HỒN” ẨN GIẤU QUYẾT ĐỊNH TOÀN BỘ TIẾNG ĐÀN VIOLIN

Trụ âm là một mẩu gỗ thông hình trụ tròn nhỏ (đường kính khoảng 6mm). Nó được đặt thẳng đứng bên trong thùng đàn Violin, kẹp chặt giữa mặt trước và mặt sau.

Vị trí của trụ âm cực kỳ đặc biệt: Nó nằm ngay bên dưới chân ngựa đàn phía bên phải (phía dưới dây Mi – dây có âm cao nhất).

Một bí mật thú vị: Trụ âm hoàn toàn không được dán keo vào thân đàn. Nó đứng vững được bên trong hoàn toàn là nhờ kỹ thuật gọt đẽo chính xác đến từng milimet của thợ làm đàn, tận dụng lực ép tự nhiên giữa mặt trước và mặt sau của thùng đàn để tự chêm chặt.

2. 3 TẦM QUAN TRỌNG SỐNG CÒN CỦA TRỤ ÂM

Dù có ngoại hình vô cùng khiêm tốn, trụ âm gánh vác trên mình 3 nhiệm vụ nặng nề mà không một bộ phận nào có thể thay thế:

Nhiệm vụ 1: “Xương sống” chống đỡ lực ép khổng lồ

Bạn có biết bốn sợi dây đàn Violin khi được lên đúng cao độ sẽ tạo ra một lực căng cực kỳ lớn đè nặng lên ngựa đàn. Lực ép này liên tục dội xuống mặt đàn gỗ thông vốn rất mỏng manh.

Trụ âm đóng vai trò như một chiếc cột nhà chịu lực. Nếu không có thanh gỗ nhỏ này chống đỡ ngay dưới chân ngựa đàn, mặt trước của Violin sẽ ngay lập tức bị nứt toác hoặc sụp lún dưới áp lực của dây đàn chỉ sau một thời gian ngắn.

Nhiệm vụ 2: “Cầu nối” truyền dẫn và khuếch đại âm thanh

Khi bạn kéo vĩ, dây đàn rung lên và truyền độ rung đến ngựa đàn. Tuy nhiên, mặt trước và mặt sau của đàn lại được làm từ hai loại gỗ khác nhau (gỗ thông và gỗ phong) với tần số dao động khác nhau.

Trụ âm chính là “sợi dây điện” kết nối hai mặt đàn này. Nó truyền trực tiếp các dao động âm thanh từ mặt trước xuống mặt sau một cách tức thì, bắt buộc toàn bộ thùng đàn phải rung động đồng bộ. Nhờ sự cộng hưởng toàn diện này, âm thanh phát ra mới to, vang, và có chiều sâu. Nếu thiếu đi trụ âm, tiếng đàn nghe sẽ vô cùng mỏng, xịt và nghẹt nghẹt như tiếng muỗi kêu.

Nhiệm vụ 3: “Bộ điều chỉnh” sắc thái âm thanh

Đây là lý do tại sao người ta gọi nó là linh hồn của cây đàn. Trong nghệ thuật làm đàn và setup Violin, chỉ cần dịch chuyển trụ âm 0.5 milimet sang trái, sang phải, lên trên hoặc xuống dưới, âm sắc của cây đàn sẽ thay đổi hoàn toàn

Dịch chuyển về phía ngựa đàn: Tiếng đàn sẽ sáng hơn, đanh hơn (tăng treble).

Dịch chuyển ra xa ngựa đàn: Tiếng đàn sẽ trầm hơn, ấm hơn (tăng bass).

Thợ làm đàn sẽ dùng dụng cụ chuyên dụng để dịch chuyển trụ âm nhằm tìm ra “Điểm ngọt” – vị trí mà cây đàn phát ra âm thanh hoàn hảo và cân bằng nhất giữa cả 4 dây.

3. CHUYỆN GÌ XẢY RA NẾU TRỤ ÂM BỊ NGÃ HOẶC LỆCH VỊ TRÍ?

Vì không được dán keo, trụ âm có thể bị đổ ngã hoặc lệch khỏi vị trí ban đầu do các nguyên nhân: Đàn bị va đập mạnh, rơi rớt, hoặc do bạn tự ý tháo hết cả 4 dây đàn ra cùng một lúc khiến lực ép biến mất.

Khi trụ âm bị ngã (bạn sẽ nghe tiếng thanh gỗ lăn lộc cộc bên trong thùng đàn):

Tuyệt đối KHÔNG ĐƯỢC lên dây đàn: Nếu bạn cố tình căng dây khi trụ âm đã đổ, mặt đàn sẽ không còn vật chống đỡ và rất dễ bị nứt sập. Chi phí sửa chữa vết nứt mặt đàn là cực kỳ đắt đỏ.

Âm thanh biến dạng hoàn toàn: Tiếng đàn sẽ bị mất hẳn độ vang, nghe chói tai ở dây cao và hoàn toàn mất tiếng bass ở dây trầm.

LỜI KẾT TỪ MƯỜI NHẠC CỤ

Thanh âm nhỏ bé chống đỡ bên trong Violin chính là minh chứng cho sự tinh tế tuyệt đỉnh của nhạc cụ này. Một chi tiết ẩn sâu không ai nhìn thấy, nhưng lại gánh vác cả cấu trúc vật lý và linh hồn âm nhạc của cây đàn.

Nếu cây đàn của bạn vô tình bị ngã trụ âm, hoặc bạn cảm thấy dạo này tiếng đàn nghe cứ bí bách, không còn vang sáng như trước, hãy mang ngay đến Mười Nhạc Cụ. Tuyệt đối không nên tự dùng que chọc ngoáy ở nhà nhé! Thợ kỹ thuật lành nghề của Mười Nhạc Cụ với dụng cụ chuyên dụng sẽ giúp bạn dựng lại trụ âm, “dò tìm điểm ngọt” để đánh thức lại âm thanh tuyệt vời nhất cho cây vĩ cầm của bạn.