Chào mừng các bạn đam mê nghệ thuật và lịch sử của Mười Nhạc Cụ!
Nếu bạn hỏi bất kỳ một nghệ sĩ Violin nào trên thế giới về “thánh địa” của vĩ cầm, câu trả lời chắc chắn sẽ là một cái tên duy nhất: Cremona.
Nằm bình yên bên bờ sông Po ở miền Bắc nước Ý, thành phố nhỏ bé này là nơi khai sinh ra những cây đàn Violin đắt giá nhất lịch sử nhân loại (những cây đàn Stradivarius hiện nay có giá lên tới hàng chục triệu đô la). Hiện tại, Cremona vẫn là nơi quy tụ của hàng trăm xưởng đàn thủ công xuất sắc nhất và đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể của nhân loại.
Nhưng tại sao lại là Cremona mà không phải là Paris, London hay Rome? Điều gì đã biến một thị trấn tĩnh lặng trở thành “thủ phủ” độc tôn của nghề chế tác nhạc cụ trong suốt 500 năm qua? Hãy cùng Mười Nhạc Cụ quay ngược cỗ máy thời gian để tìm hiểu 4 lý do tạo nên phép màu này nhé!
1. NƠI KHAI SINH CỦA NGƯỜI “PHÁT MINH” RA VIOLIN HIỆN ĐẠI
Câu chuyện của Cremona bắt đầu vào giữa thế kỷ 16 với một thiên tài mang tên Andrea Amati.
Trước thời của Amati, các nhạc cụ dây cung (như đàn Rebec hay Lira da braccio) có hình dáng rất lộn xộn, âm thanh nhỏ và thường chỉ dành cho tầng lớp bình dân, hát rong trên đường phố. Andrea Amati là người đầu tiên chuẩn hóa cấu trúc của cây đàn Violin: Thiết lập chuẩn 4 dây, tạo ra đường lượn sóng eo đàn hoàn hảo và phát minh ra lỗ thoát âm hình chữ “f”.
Ông đã biến một nhạc cụ dân dã thành một kiệt tác nghệ thuật có âm thanh lộng lẫy, đủ sức lọt vào mắt xanh của giới quý tộc. Khi Vua Charles IX của Pháp đặt hàng Amati làm 38 cây nhạc cụ dây để trang bị cho dàn nhạc hoàng gia, danh tiếng của Cremona chính thức bùng nổ trên toàn châu Âu.
2. “THIÊN THỜI, ĐỊA LỢI”: NGUỒN GỖ PHÉP THUẬT TỪ DÃY ALPS
Thiên tài con người là chưa đủ, Cremona vươn lên đỉnh cao nhờ sở hữu một đặc quyền vô giá từ Mẹ Thiên Nhiên: Vị trí địa lý đắc địa.
Rừng thông Val di Fiemme: Cremona nằm rất gần dãy núi Alps. Khu rừng Val di Fiemme tại đây cung cấp loại gỗ Thông đỏ có chất lượng cộng hưởng âm thanh tuyệt hảo nhất thế giới.
Sự kiện “Kỷ Băng Hà Nhỏ”: Từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 18, châu Âu trải qua một đợt lạnh bất thường. Khí hậu lạnh giá ròng rã khiến cây thông ở dãy Alps phát triển cực kỳ chậm. Mùa đông kéo dài làm cho các vòng vân gỗ mọc sát rịt vào nhau, tạo ra một loại gỗ có mật độ siêu đặc, cứng cáp nhưng lại vô cùng nhẹ. Đây chính là “vật liệu thần thánh” giúp mặt đàn Violin phập phồng khuếch đại âm thanh tốt nhất mà các khu vực khác không thể có được.
Giao thương thuận lợi: Cây thông sau khi đốn hạ được thả trôi theo dòng nước sông Po, trôi thẳng về các xưởng mộc tại Cremona một cách dễ dàng và tiết kiệm chi phí.
3. CUỘC CHẠY ĐUA CỦA “BỘ BA GIA TỘC” HUYỀN THOẠI
Cremona không chỉ có một thiên tài, mà là một hệ sinh thái hội tụ những bộ óc vĩ đại nhất.
Trong Thời kỳ Hoàng kim (Thế kỷ 17 – 18), Cremona chứng kiến cuộc cạnh tranh rực rỡ của 3 gia tộc làm đàn:
Gia tộc Amati: Những người tiên phong, tạo ra những cây đàn có âm thanh ngọt ngào, êm ái và thanh lịch nhất.
Gia tộc Stradivari (đứng đầu là Antonio Stradivari): Học trò xuất sắc của nhà Amati.
Ông đã kéo dài thân đàn, thay đổi độ cong của mặt gỗ và sáng chế ra công thức sơn bóng (Varnish) bí truyền. Đàn Stradivarius có âm thanh vô cùng rực rỡ, quyền lực và phóng tiếng cực xa trong các nhà hát lớn.
Gia tộc Guarneri (nổi bật là Guarneri ‘del Gesù’): Đối thủ truyền kiếp của Stradivari.
Đàn của Guarneri có vẻ ngoài hơi thô ráp, hoang dã nhưng lại mang một chất âm trầm uy lực, tối tăm và cuồng nhiệt (đây là cây đàn yêu thích của “Quỷ thần” Violin Niccolò Paganini).
Sự kình địch và học hỏi lẫn nhau trong một khu phố nhỏ bé đã đẩy tiêu chuẩn chế tác Violin của Cremona lên mức độ hoàn mỹ mà cho đến nay, công nghệ hiện đại vẫn chưa thể giải mã và sao chép hoàn toàn.
4. HỆ THỐNG TRUYỀN NGHỀ KHÉP KÍN
Tại Cremona, làm đàn không phải là một công việc sản xuất công nghiệp, mà là một tôn giáo thu nhỏ.
Các bí quyết như: cách chọn gỗ, cách gõ vào gỗ để nghe cao độ, hay đặc biệt là công thức nấu sơn bóng (Varnish) từ các loại nhựa cây, khoáng chất và dầu được các nghệ nhân giữ bí mật tuyệt đối. Công thức này chỉ được truyền miệng từ người cha sang con trai cả, hoặc từ Bậc thầy sang người học việc xuất sắc nhất sau hàng chục năm rèn luyện.
Sự bảo mật khắt khe này tạo ra một “chuỗi gen” nghệ thuật độc quyền, khiến các thợ làm đàn ở quốc gia khác dù có tháo tung cây đàn Cremona ra để đo đạc cũng không thể nào bắt chước được chất âm linh thiêng của nó.
LỜI KẾT TỪ MƯỜI NHẠC CỤ
Trải qua những thăng trầm của lịch sử, từng có lúc bị mai một vào thế kỷ 19, nhưng Cremona đã hồi sinh mạnh mẽ. Ngày nay, khi dạo bước trên những con phố lát đá của Cremona, bạn vẫn sẽ ngửi thấy mùi thơm của gỗ thông, mùi ngai ngái của nhựa thông đang nấu và nghe tiếng vĩ cầm văng vẳng phát ra từ hơn 150 xưởng đàn thủ công đang hoạt động.
Cremona không chỉ là một thành phố, nó là biểu tượng của sự theo đuổi cái đẹp hoàn mỹ nhất của nhân loại. Dù chúng ta không dễ dàng sở hữu được một cây đàn Stradivarius hàng triệu đô, nhưng việc hiểu về cội nguồn lịch sử sẽ giúp bạn trân trọng hơn “người bạn” vĩ cầm đang cầm trên tay.
Nếu bạn đang tìm kiếm những cây đàn Violin được chế tác từ gỗ thịt chất lượng cao, kế thừa tinh thần tỉ mỉ của các nghệ nhân truyền thống, hãy ghé thăm Mười Nhạc Cụ. Chúng tôi luôn mong muốn mang đến cho bạn những nhạc cụ có âm thanh truyền cảm nhất để viết nên câu chuyện âm nhạc của riêng mình.
Để lại một bình luận