Chào mừng các bạn đã quay trở lại với chuỗi kiến thức âm nhạc thú vị của Mười Nhạc Cụ!
Nếu bạn đã từng chơi Guitar, bạn sẽ quen với việc ôm một cây đàn 6 dây. Nhìn sang đàn tranh, con số lên tới 16 dây, hay đàn Piano khổng lồ với hệ thống dây chằng chịt cho 88 phím.
Thế nhưng, cây đàn Violin – “nữ hoàng” của các dàn nhạc giao hưởng, nhạc cụ được mệnh danh là khó chinh phục nhất – lại chỉ sở hữu vỏn vẹn 4 sợi dây mỏng manh. Tại sao lại như vậy? 4 sợi dây này tương ứng với những nốt nhạc nào mà có thể tạo ra âm vực rộng lớn đến thế?
Hôm nay, Mười Nhạc Cụ sẽ giúp bạn “giải phẫu” sự thật thú vị này một cách đơn giản và dễ hiểu nhất nhé!
1. BỐN DÂY CỦA ĐÀN VIOLIN ĐƯỢC LÊN NHỮNG NỐT GÌ?
Để bắt đầu học Violin, bài học vỡ lòng đầu tiên của bạn chính là làm quen và ghi nhớ tên của 4 sợi dây. Hãy cầm cây đàn của bạn lên, để nó hướng thẳng đứng và nhìn từ TRÁI sang PHẢI (từ dây to nhất đến dây nhỏ nhất), chúng ta sẽ có thứ tự sau:
Dây 4 (Dây to nhất, nằm ngoài cùng bên trái): Được lên nốt Sol (Ký hiệu quốc tế là G). Đây là dây tạo ra âm thanh trầm ấm và uy lực nhất của cây đàn.
Dây 3: Được lên nốt Rê (Ký hiệu là D). Âm thanh đầm ấm, êm ái.
Dây 2: Được lên nốt La (Ký hiệu là A). Tiếng đàn sáng, rực rỡ và thường được dùng làm dây chuẩn để lấy tông cho cả dàn nhạc trước khi biểu diễn.
Dây 1 (Dây nhỏ nhất, nằm ngoài cùng bên phải): Được lên nốt Mi (Ký hiệu là E). Đây là dây mỏng nhất, căng nhất, tạo ra âm thanh réo rắt, bay bổng và cao vút.
Mẹo ghi nhớ siêu tốc cho người mới:
Để nhớ thứ tự từ dây to đến dây nhỏ G – D – A – E, các lớp nhạc trên thế giới thường dùng một câu thần chú rất vui nhộn bằng tiếng Anh: “Good Dogs Always Eat” (Những chú chó ngoan luôn luôn ăn). Bạn chỉ cần nhớ chữ cái đầu tiên của câu nói này là sẽ thuộc lòng tên 4 dây đàn!
2. BÍ ẨN TRĂM NĂM: TẠI SAO VIOLIN LẠI CHỈ CÓ 4 DÂY MÀ KHÔNG PHẢI 6 DÂY?
Có bao giờ bạn tự hỏi, tại sao người xưa không thiết kế Violin có 5, 6 hay 7 dây để chơi được nhiều nốt hơn cùng một lúc? Đằng sau con số 4 hoàn hảo này là những tính toán vật lý và toán học vô cùng thiên tài của các nghệ nhân cách đây hơn 400 năm
Lý do 1: Sự giới hạn “chết người” của Cây vĩ và Ngựa đàn
Khác với Guitar (dùng ngón tay gảy trên một mặt phẳng), Violin phát ra âm thanh bằng cách dùng một cây vĩ chà xát lên dây. Để cây vĩ có thể chạm vào và kéo kêu từng sợi dây một mà không bị vướng vào các dây bên cạnh, con ngựa đàn (miếng gỗ đỡ dây) bắt buộc phải được gọt cong thành hình vòng cung.
Nếu thiết kế 6 dây: Ngựa đàn sẽ phải cong gập lại. Lúc này, khoảng cách góc giữa các dây sẽ quá hẹp. Cây vĩ của bạn vừa chạm vào dây Rê thì đã vô tình quẹt cạ luôn vào dây La và dây Sol bên cạnh tạo ra một mớ âm thanh hỗn độn.
Với 4 dây: Ngựa đàn có độ cong hoàn hảo, chia đều một góc đủ rộng để cây vĩ có thể lách vào chơi từng dây đơn lẻ một cách thoải mái, đồng thời vẫn cho phép kéo 2 dây cùng lúc (kỹ thuật chập dây – Double stops) khi cần thiết.
Lý do 2: Sự hòa hợp tuyệt đối với bàn tay con người
4 dây đàn Violin được lên dây cách nhau đúng một Quãng 5 đúng (Từ Sol lên Rê là 5 nốt: Sol-La-Si-Đô-Rê). Khoảng cách quãng 5 này là một “phép thuật” toán học khớp nối hoàn hảo với bàn tay trái của chúng ta.
Con người có 4 ngón tay dùng để bấm nốt (ngón trỏ, giữa, áp út, út). Khi bạn đặt 4 ngón tay này lên dây Sol, chúng sẽ tạo ra các nốt La, Si, Đô, và ngón út bấm nốt Rê. Ngay khi bạn hết ngón tay để bấm, thì nốt tiếp theo đã chính là dây Rê buông (không cần bấm) bên cạnh! Nhờ thiết kế này, bạn có thể chạy những thang âm tốc độ cao mượt mà mà không phải trượt tay lên xuống cần đàn quá nhiều.
Lý do 3: Giới hạn chịu đựng lực ép của hộp cộng hưởng
Mặt trước của Violin làm bằng gỗ siêu mỏng (chỉ dày khoảng 2.5 – 3 milimet) để dễ dàng phập phồng và khuếch đại âm thanh. Tuy mỏng manh, nó lại đang phải gánh chịu lực tỳ khổng lồ (khoảng 20 – 25kg) từ độ căng của 4 sợi dây kim loại dội xuống ngựa đàn.
Nếu tăng lên thành 5 hay 6 dây, lực ép sẽ tăng lên gấp rưỡi. Mặt đàn bằng gỗ sẽ ngay lập tức bị nứt toác, hoặc nghệ nhân phải làm mặt gỗ dày bịch lên để chống đỡ, khiến cây đàn bị “tịt ngòi”, âm thanh không thể thoát ra và ngân vang được nữa.
TÓM LẠI
Tuy chỉ có vỏn vẹn 4 dây G – D – A – E, nhưng nhờ việc không có các phím ngăn cách và khả năng trượt dọc bàn tay trên cần đàn, Violin có thể chơi bao quát một âm vực vô cùng rộng lớn (lên tới hơn 4 quãng 8), từ những nốt trầm ấm như giọng nam trung cho đến những nốt cao vút réo rắt tiếng chim hót.
Sự tối giản ở số lượng dây lại mở ra sự vô hạn trong âm sắc biểu đạt.
Hy vọng bài viết này đã giúp các bạn hiểu rõ “nội công thâm hậu” ẩn giấu bên trong 4 sợi dây mỏng manh của người bạn vĩ cầm. Đừng quên ghé thăm Mười Nhạc Cụ thường xuyên để cập nhật thêm nhiều kiến thức học đàn bổ ích, hoặc liên hệ ngay với chúng tôi nếu bạn đang muốn sắm cho mình những bộ dây đàn chính hãng có chất âm tuyệt vời nhất nhé!
Để lại một bình luận