Chào các bạn thân mến của Mười Nhạc Cụ!
Đã bao giờ bạn bước vào một cửa hàng nhạc cụ, yêu cầu nhân viên lấy ra 2 cây đàn Violin y hệt nhau – cùng một thương hiệu, cùng một mã sản phẩm (model), cùng một mức giá… nhưng khi kéo vĩ thử, bạn lại sững sờ nhận ra: Một cây nghe rất trầm ấm êm tai, cây kia lại réo rắt chói lóa?
Nhiều bạn thắc mắc: “Ủa, sản xuất công nghiệp cùng một dây chuyền mà sao không giống nhau 100% như hai chiếc điện thoại iPhone vậy?”.
Sự thật là, Violin không phải là một món đồ điện tử vô tri sản xuất từ khuôn nhựa ép. Nó là một thực thể hữu cơ mang hơi thở của tự nhiên. Hôm nay, Mười Nhạc Cụ sẽ giải mã chi tiết 4 lý do khiến mỗi cây Violin là một cá thể độc nhất vô nhị, dù chúng có chung một cái tên model nhé!
1. “DẤU VÂN TAY” CỦA THIÊN NHIÊN: KHÔNG CÓ HAI KHÚC GỖ NÀO GIỐNG NHAU
Lý do lớn nhất quyết định sự khác biệt này nằm ở vật liệu cốt lõi: Gỗ tự nhiên. Mặt trước Violin thường làm từ gỗ Thông, mặt sau thường làm từ gỗ Phong. Đã là sinh vật tự nhiên thì không bao giờ có sự nhân bản tuyệt đối.
Dù nhà máy xẻ gỗ từ cùng một thân cây thông trong rừng, nhưng khúc gỗ lấy ở gốc sẽ đặc và nặng hơn khúc gỗ lấy ở ngọn. Phần thân cây hướng ra ngoài đón nắng mặt trời sẽ có độ cứng khác với phần thân khuất trong bóng râm.
Vân gỗ: Khi nhìn vào mặt đàn, bạn sẽ thấy các đường sọc dọc. Mặt đàn có vân gỗ khít, đặc thường cho ra âm thanh đanh, sáng và phóng tiếng rất xa. Mặt đàn có vân gỗ thưa hơn, xốp hơn sẽ cho ra âm thanh trầm ấm, vang rền.
Chính sự khác biệt vi mô về cấu trúc tế bào và mật độ thớ gỗ này đã tạo ra “giọng hát” khác nhau cho 2 cây đàn cùng chung một dây chuyền sản xuất.
2. YẾU TỐ CON NGƯỜI: SAI SỐ 0.1 MILIMET CỦA NGHỆ NHÂN
Dù bạn mua một cây đàn sản xuất hàng loạt tại xưởng, Violin không bao giờ được đúc ra từ một cỗ máy tự động 100%. Quá trình đẽo gọt, định hình độ dày của mặt gỗ bắt buộc phải có sự can thiệp của bàn tay thợ mộc.
Khi bào mặt trong của thùng đàn, chỉ cần người thợ lỡ tay gọt mỏng hơn hoặc để lại độ dày chênh lệch chỉ 0.1 milimet so với cây đàn trước đó, khả năng phập phồng cộng hưởng của mặt gỗ đã thay đổi hoàn toàn.
Một mặt đàn gọt hơi mỏng sẽ nhạy âm, kêu rất to và dễ nổ tiếng ngay lúc mới mua.
Một mặt đàn gọt hơi dày sẽ kìm tiếng hơn, cần nhiều thời gian “vỡ tiếng” nhưng bù lại âm thanh sẽ có chiều sâu và độ bền bỉ về sau.
3. BÍ MẬT NẰM Ở KHÂU “SETUP” (CĂN CHỈNH) CUỐI CÙNG
Hai cây đàn cùng model nhưng được setup bởi 2 người thợ khác nhau (hoặc cùng một người thợ nhưng tâm trạng hôm đó khác nhau) sẽ cho ra âm thanh một trời một vực. Khâu Setup đóng vai trò như một chiếc “Equalizer” định hình âm thanh của đàn:
Trụ âm (Soundpost): Đây là thanh gỗ nhỏ đứng bên trong thùng đàn. Chỉ cần người thợ di chuyển trụ âm lệch sang trái hoặc sang phải 0.5 milimet, tiếng đàn có thể lập tức chuyển từ chói tai sang êm ái.
Ngựa đàn (Bridge): Độ cao, độ mỏng của ngựa đàn và cách gọt hai chân ngựa sao cho ôm sát 100% vào mặt đàn ảnh hưởng cực lớn đến tốc độ truyền rung động từ dây xuống thùng gỗ.
4. LỚP SƠN BÓNG (VARNISH) VÀ “ĐỘ THỞ” CỦA GỖ
Lớp sơn bóng không chỉ làm đẹp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến âm thanh.
Thành phần pha chế sơn và lực tay quét sơn của thợ quyết định độ dày mỏng của lớp áo này.
Nếu cây đàn A tình cờ được quét một lớp sơn mỏng, mặt gỗ sẽ dao động tự do, tiếng đàn “mở” ra. Ngược lại, cây đàn B nếu bị phủ lớp sơn hơi đặc và dày, lớp sơn này sẽ hoạt động như một tấm chăn bọc lấy mặt đàn, khiến tiếng đàn bị “nghẹt” và có phần tù bí hơn.
LỜI KẾT TỪ MƯỜI NHẠC CỤ
Sự khác biệt giữa các cây đàn cùng model không phải là “lỗi sản xuất”, mà đó chính là vẻ đẹp lãng mạn và tính cá nhân hóa tuyệt vời nhất của Violin. Giống như con người sinh đôi cùng trứng vẫn có tính cách khác nhau, mỗi cây đàn đều mang một linh hồn riêng, chờ đợi một người chủ có đôi tai đồng điệu với nó.
Để lại một bình luận