Chào mừng các bạn đã quay trở lại với chuyên mục khám phá âm thanh của Mười Nhạc Cụ!
Bạn đã bao giờ rơi vào tình huống này chưa: Bạn tập luyện một bản nhạc trong phòng ngủ, tiếng đàn nghe vô cùng uy lực, ấm áp và mượt mà khiến bạn cảm thấy mình chơi hay như một nghệ sĩ thực thụ. Thế nhưng, khi xách cây đàn đó bước lên sân khấu biểu diễn hoặc chơi ở một hội trường lớn, bạn bỗng hoảng hốt nhận ra tiếng đàn của mình trở nên mỏng dính, yếu ớt hoặc xa lạ đến mức bạn lầm tưởng mình đang cầm nhầm đàn?
Sự biến đổi kỳ lạ này không phải do tâm lý căng thẳng, cũng không phải do cây đàn của bạn bị hỏng. Tất cả đều là do những định luật vật lý về âm học đang đánh lừa đôi tai của bạn. Hôm nay, hãy cùng Mười Nhạc Cụ giải mã 4 lý do khiến “giọng hát” của Violin thay đổi chóng mặt giữa hai không gian này nhé!
1. KHÔNG KHÍ LÀ MỘT “TẤM LỌC ÂM” KHỔNG LỒ (HIỆU ỨNG KHOẢNG CÁCH)
Khi bạn chơi trong phòng nhỏ, khoảng cách từ cây đàn đến tai bạn và tai người nghe trong phòng chỉ vỏn vẹn 1-2 mét. Ở cự ly siêu gần này (Near-field), đôi tai bạn sẽ hứng trọn 100% âm thanh thô. Bạn sẽ nghe thấy cả tiếng ma sát sàn sạt của nhựa thông chà lên dây đàn, tiếng thở của bạn, và những tần số cao sắc lẹm, chói tai phát ra từ ngựa đàn.
Tuy nhiên, khi bước lên sân khấu lớn, khán giả ngồi cách bạn từ 10 đến 30 mét. Trong quá trình âm thanh di chuyển một quãng đường dài như vậy, không khí sẽ hoạt động như một tấm màng lọc.
Khoa học chứng minh rằng không khí sẽ hấp thụ và triệt tiêu các tần số cao (tiếng rè, tiếng xước của vĩ) nhanh hơn rất nhiều so với tần số thấp. Kết quả là, những tạp âm cơ học bị gọt giũa hoàn toàn trước khi bay đến tai khán giả. Tiếng đàn Violin khi ở xa nghe sẽ luôn tròn trịa, ấm áp và “sạch sẽ” hơn rất nhiều so với khi nghe ở trong phòng.
2. SỰ CÁM DỖ CỦA NHỮNG BỨC TƯỜNG (PHẢN XẠ ÂM THANH)
Kích thước của căn phòng quyết định mức độ “nịnh tai” của âm thanh.
Trong phòng ngủ/phòng khách: Các bức tường nằm rất sát nhau. Ngay khi âm thanh phát ra khỏi lỗ chữ “f”, nó lập tức đập vào 4 bức tường, trần nhà, sàn nhà và dội ngược lại tai bạn chỉ trong tích tắc. Sự cộng hưởng chồng chéo này tạo ra một hiệu ứng khuếch đại giả tạo, khiến âm thanh nghe cực kỳ to, vang rền và lấp đầy không gian. Căn phòng đã tự động làm thay phần việc phóng tiếng của cây đàn.
Trên sân khấu/Hội trường: Không gian mênh mông, trần nhà cao chót vót (thậm chí là sân khấu ngoài trời không có tường bao). m thanh phát ra từ cây đàn sẽ bay thẳng vào khoảng không hư vô. Sẽ mất rất lâu âm thanh mới đập vào tường và dội lại (tạo ra độ trễ Reverb), hoặc nếu phòng cách âm quá tốt, âm thanh sẽ bị hút sạch. Lúc này, cây đàn bị lột bỏ “lớp áo khoác” khuếch đại của căn phòng, phơi bày ra sức mạnh nội tại thực sự của nó. Nếu đàn yếu, tiếng sẽ lập tức bị chìm nghỉm.
3. NGHỊCH LÝ: “GÓC NGHE CỦA NGHỆ SĨ” VS “GÓC NGHE CỦA KHÁN GIẢ”
Có một sự thật tàn nhẫn trong giới Vĩ cầm: Những gì người chơi nghe thấy dưới cằm của mình, KHÔNG BAO GIỜ giống với những gì khán giả nghe thấy ở hàng ghế D.
Tai trái của người chơi Violin chỉ cách lỗ thoát âm đúng 5 centimet. Ở cự ly này, cộng thêm âm thanh truyền qua sự rung động của xương hàm (Bone conduction), người chơi luôn cảm thấy tiếng đàn cực kỳ hung bạo và gắt gỏng.
Những cây Violin chuyên nghiệp hàng đầu thế giới (như đàn Stradivarius hay Guarneri) được thiết kế để “phóng” tiếng đi xa (Projection) nhằm xuyên thủng dàn nhạc giao hưởng 80 người.
Để làm được điều đó, âm thanh ngay tại lỗ chữ f của chúng thường rất sáng, đanh và thậm chí là chói gắt. Một người chơi khi thử cây đàn xịn này trong phòng nhỏ có thể sẽ bị đau tai và chê nó “quá chua”. Nhưng khi mang lên sân khấu, độ chói gắt ấy bị không khí gọt giũa, và đến tai khán giả thì nó biến thành một dải lụa mượt mà, uy lực và lộng lẫy tột độ.
4. “ROOM VIOLIN” VÀ “CONCERT VIOLIN” (PHÂN LOẠI SỨC MẠNH)
Chính vì sự khác biệt không gian này, giới chế tác đàn chuyên nghiệp ngầm chia Violin thành hai xu hướng âm thanh:
Đàn chơi trong phòng (Chamber/Room Violin): Thường có chất âm vô cùng êm ái, trầm ấm, mượt mà như nhung ngay dưới lỗ tai người chơi. Chúng tuyệt vời để bạn tập luyện một mình lúc đêm khuya hoặc chơi trong phòng trà nhỏ. Nhưng nếu đem lên sân khấu lớn, nó sẽ bị “câm”, âm thanh không thể thoát ra rặng ghế đầu tiên.
Đàn biểu diễn (Concert/Soloist Violin): Chất âm rực rỡ, sắc bén, có độ nén cao và khả năng phóng tiếng (Projection) cực mạnh. Kéo trong phòng có thể thấy hơi ồn ào và thô ráp, nhưng sinh ra là để làm vua trên những sân khấu khổng lồ.
LỜI KẾT TỪ MƯỜI NHẠC CỤ
Hiểu được sự khác biệt giữa không gian phòng ngủ và sân khấu sẽ giúp bạn không bị hoang mang khi âm thanh biến đổi, đồng thời giúp bạn có định hướng rõ ràng hơn khi chọn mua một cây đàn mới.
Nếu mục đích của bạn là biểu diễn trên những sân khấu lớn, đừng bao giờ chọn mua một cây đàn chỉ vì nghe nó “êm tai” trong một căn phòng chật hẹp.
Tại Mười Nhạc Cụ, chúng tôi hiểu rõ tầm quan trọng của không gian đối với trải nghiệm âm thanh. Cửa hàng của chúng tôi được thiết kế với không gian trưng bày mở, độ phản xạ âm thanh chân thực. Hơn thế nữa, Mười Nhạc Cụ luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn thử đàn, lắng nghe từ xa để đánh giá khách quan khả năng phóng tiếng của nhạc cụ. Hãy đến với chúng tôi để chọn được “người bạn diễn” hoàn hảo nhất, bất kể là trong phòng tập tĩnh lặng hay dưới ánh đèn sân khấu rực rỡ!
Để lại một bình luận